Gewone hoogwerkercursus, IPAF of SOG: wat is het verschil en welke heb je nodig?
Wie met een hoogwerker werkt, komt verschillende soorten opleidingen en certificaten tegen. Je kunt een reguliere hoogwerkercursus volgen, maar ook kiezen voor IPAF of SOG. Welke opleiding heb je nodig? En misschien nog belangrijker: wanneer worden IPAF en SOG als gelijkwaardig gezien?
Het verschil zit voornamelijk in waar je gaat werken, welke hoogwerker je gebruikt en welke eisen jouw werkgever of opdrachtgever stelt.
Een regulier hoogwerkercertificaat kan in veel Nederlandse werksituaties voldoende zijn. IPAF is interessant wanneer internationale erkenning gewenst of vereist is. SOG is specifiek relevant voor risicovolle werkzaamheden bij bedrijven in onder andere de petrochemische industrie die volgens het SSVV-stelsel werken.
Wat is een gewone hoogwerkercursus?
Met een gewone hoogwerkercursus bedoelen we doorgaans een praktijkgerichte opleiding waarin je leert om veilig en verantwoord met een hoogwerker te werken.
Denk daarbij bijvoorbeeld aan hoogwerkers uit categorieën zoals:
- 1A: statische verticale hoogwerkers;
- 1B: statische giekhoogwerkers;
- 3A: mobiele verticale hoogwerkers, zoals zelfrijdende schaarhoogwerkers;
- 3B: mobiele giekhoogwerkers, zoals zelfrijdende telescoop- en kniktelescoophoogwerkers.
Deze categorieën worden ook gebruikt bij specifieke hoogwerker opleidingen. Echter wordt tijdens de hoogwerkercursussen van hoogwerkerconcurrent alleen 1B, 3A en 3B behandeld.
Tijdens een hoogwerker opleiding staan onderwerpen als bediening, veiligheid, risico's en praktijkvaardigheden centraal. Een reguliere Arbowet-gerichte opleiding wordt vooral gebruikt voor regulier werk in Nederland, terwijl opdrachtgevers voor specifieke werklocaties aanvullende certificering kunnen verlangen.
Daarom is het belangrijk om vooraf te vragen:
Waar ga ik met mijn hoogwerker werken?
Dat bepaalt vaak welke opleiding het beste bij je past.
Wat is een IPAF hoogwerkercursus?
IPAF staat voor International Powered Access Federation. Het IPAF-opleidingsprogramma is internationaal erkend en wordt via door IPAF erkende trainingscentra in tientallen landen aangeboden.
IPAF werkt eveneens met verschillende hoogwerkercategorieën, waaronder 1A, 1B, 3A en 3B. De trainingen bevatten theorie en praktijk en worden afgesloten met toetsen.
Wanneer je de betreffende opleiding succesvol afrondt, kom je bij de meeste IPAF-opleidingen in aanmerking voor de bekende PAL Card, oftewel Powered Access Licence.
De PAL Card is normaal gesproken vijf jaar geldig en wordt digitaal beschikbaar gesteld via de ePAL-app.
Wanneer kies je voor IPAF?
IPAF is met name interessant wanneer:
- je voor een internationale opdrachtgever werkt;
- je werkzaamheden in het buitenland uitvoert;
- de opdrachtgever expliciet om IPAF vraagt;
- internationale herkenbaarheid van je opleiding belangrijk is;
- je werkgever voor IPAF als opleidingsstandaard heeft gekozen.
Een IPAF-certificaat is dus vooral aantrekkelijk vanwege de brede internationale erkenning.
Wat is een SOG hoogwerkercursus?
SOG is weer een ander verhaal.
Binnen de SSVV Opleidingengids Petrochemie (SOG-P) zijn kwalificaties opgenomen voor medewerkers die risicovolle werkzaamheden uitvoeren in de (petro)chemische industrie.
Voor hoogwerkers bestaan binnen SOG-P afzonderlijke kwalificaties voor:
- werken met een hoogwerker categorie 1B;
- werken met een hoogwerker categorie 3A;
- werken met een hoogwerker categorie 3B.
SOG-P is dus vooral relevant wanneer je bij een bedrijf of op een locatie werkt waar deze kwalificatie vanuit het VCA/SSVV-stelsel voor de betreffende risicovolle taak wordt verlangd.
SSVV geeft aan dat operationele medewerkers SOG-P-kwalificaties nodig hebben om de betreffende risicovolle werkzaamheden in de (petro)chemische industrie uit te voeren. Voor VCA-gecertificeerde bedrijven die van SOG-P gebruikmaken, voorziet de kwalificatie voor de betreffende taak in de opleidingseisen uit vraag 3.4 van VCA 2017/6.0.
Gewone cursus, IPAF en SOG in één overzicht
Gewone hoogwerker cursus
Vooral geschikt voor: reguliere werkzaamheden in Nederland.
Je volgt een theoretische en praktische opleiding voor de hoogwerkercategorieën waarmee je gaat werken. Voor veel reguliere werksituaties kan dit een passende oplossing zijn, tenzij een opdrachtgever een specifieke certificering voorschrijft.
IPAF
Vooral geschikt voor: bedrijven en medewerkers die een internationaal erkende opleiding nodig hebben.
IPAF is wereldwijd actief en trainingen worden aangeboden via meer dan 845 erkende opleidingscentra in 80 landen en regio's. Geslaagde bedieners kunnen een internationaal erkende PAL Card ontvangen.
SOG
Vooral geschikt voor: risicovolle werkzaamheden binnen de Nederlandse (petro)chemische industrie en werklocaties waar een SOG-P-kwalificatie wordt verlangd.
SOG-P omvat specifieke hoogwerkerkwalificaties voor 1B, 3A en 3B.
Zijn IPAF en SOG gelijkwaardig?
Dit is een belangrijke vraag.
IPAF en SOG zijn niet simpelweg hetzelfde certificaat.
Het zijn verschillende opleidings- en certificeringssystemen. Je moet daarom niet automatisch aannemen dat ieder IPAF-certificaat overal een SOG-certificaat vervangt of andersom.
Er is echter wél sprake van door SSVV vastgestelde vrijstellingen/gelijkwaardigheden voor bepaalde opleidingen en diploma's.
SSVV publiceert hiervoor een officieel Overzicht met vrijstellingen SOG-examens. Daarin staan opleidingen en kwalificaties die voor specifieke SOG-examens als vergelijkbaar worden geaccepteerd, inclusief voorwaarden en toelichtingen. In dat overzicht worden bij hoogwerkerkwalificaties ook IPAF-certificaten genoemd.
Betekent een IPAF-certificaat dat je geen SOG meer nodig hebt?
In bepaalde gevallen kan een geldig en passend IPAF-certificaat een vrijstelling opleveren, maar dit moet per SOG-kwalificatie en IPAF-categorie worden gecontroleerd.
Dat onderscheid is essentieel.
Je moet kijken naar:
- de SOG-taak waarvoor je gekwalificeerd moet zijn;
- de hoogwerkercategorie waarmee je werkt;
- de categorie die op je IPAF-certificering/PAL Card staat;
- de actuele vrijstellingsvoorwaarden van SSVV;
- eventuele aanvullende eisen van werkgever, opdrachtgever of locatie.
SSVV benadrukt bovendien dat de genoemde vrijstellingen gelden binnen de voorwaarden van het vrijstellingenoverzicht. Voor buitenlandse of gelijkwaardig verklaarde kwalificaties wijst SSVV ook op mogelijke verschillen in regelgeving, taal en cultuur die in de risicobeheersing aandacht kunnen vereisen.
Let vooral op de categorie van je hoogwerker
Een ander belangrijk punt is dat één certificaat niet automatisch alle soorten hoogwerkers dekt.
Stel bijvoorbeeld dat je uitsluitend bent opgeleid en gecertificeerd voor een 3A schaarhoogwerker. Dan moet je niet automatisch aannemen dat je daarmee ook voldoet aan de opleidings- of certificeringseisen voor een 3B telescoop- of kniktelescoophoogwerker.
De categorieën worden bewust afzonderlijk onderscheiden in zowel hoogwerkeropleidingen als de SOG-P-kwalificaties.
Controleer daarom altijd welke categorieën daadwerkelijk op jouw certificering vermeld staan.
Wanneer heb ik dan welke hoogwerkercursus nodig?
In de praktijk kun je de keuze vaak als volgt maken.
Ik werk alleen bij reguliere Nederlandse bedrijven
Dan kan een reguliere hoogwerkercursus in veel situaties de passende keuze zijn. Controleer wel altijd de eisen van werkgever en opdrachtgever.
Ik werk voor internationale opdrachtgevers of in het buitenland
Dan is IPAF vaak interessant vanwege de internationale erkenning en de PAL Card.
Ik werk op een petrochemisch terrein waar SOG wordt vereist
Kijk dan naar de juiste SOG-P-kwalificatie voor jouw werkzaamheden en categorie hoogwerker. SSVV onderscheidt hiervoor 1B, 3A en 3B.
Ik heb IPAF en moet op een SOG-locatie werken
Gooi je IPAF-certificaat dan zeker niet direct aan de kant.
Controleer eerst het actuele vrijstellingenoverzicht van SSVV. Afhankelijk van de betreffende kwalificatie en categorie kan een IPAF-certificaat als vergelijkbare kwalificatie worden geaccepteerd.
Is SOG beter dan IPAF?
Niet per se.
De ene opleiding is niet automatisch "hoger" of "beter" dan de andere.
Ze hebben vooral een andere toepassing en achtergrond.
IPAF richt zich sterk op een internationaal toepasbare standaard voor powered access en kent een wereldwijd netwerk van erkende opleidingscentra.
SOG-P is juist specifiek ingericht voor risicovolle taken binnen de context van onder andere de Nederlandse petrochemische industrie en het SSVV/VCA-stelsel.
De beste opleiding is daarom de opleiding die aansluit bij jouw werkzaamheden én de eisen van de locatie waarop je gaat werken.
Heb ik naast mijn hoogwerkercertificaat ook VCA nodig?
Dat hangt opnieuw af van de werkomgeving en opdrachtgever.
Een hoogwerkercertificaat en een VCA-diploma zijn verschillende zaken. Een hoogwerkeropleiding richt zich specifiek op het veilig bedienen van het arbeidsmiddel. VCA is breder gericht op basiskennis over veilig, gezond en milieubewust werken voor werkzaamheden binnen de VCA-context. SSVV onderscheidt bijvoorbeeld B-VCA en VOL-VCA naast de taakgerichte SOG-P-kwalificaties.
Het bezit van het ene certificaat betekent dus niet automatisch dat je het andere nooit nodig hebt.