Is een hoogwerkercertificaat verplicht?
Wie voor zijn werk een hoogwerker gebruikt, krijgt vroeg of laat te maken met de vraag: is een hoogwerkercertificaat verplicht? Moet iedere bestuurder een certificaat hebben of mag je ook zonder certificaat een hoogwerker bedienen?
Het korte antwoord is: een hoogwerkercertificaat staat niet letterlijk als verplicht document in de wet genoemd. Dat betekent echter niet dat een werkgever zomaar iedereen een hoogwerker mag laten bedienen. De werkgever moet zorgen voor veilig werken en werknemers moeten voldoende worden voorgelicht, geïnstrueerd en deskundig zijn voor de werkzaamheden die zij uitvoeren.
Een hoogwerkercertificaat is in de praktijk een belangrijke manier om aan te tonen dat iemand hiervoor een opleiding heeft gevolgd.
Is een hoogwerkercertificaat wettelijk verplicht?
Er bestaat in Nederland geen wetsartikel waarin letterlijk staat dat iedere bestuurder van een hoogwerker verplicht een bepaald hoogwerkercertificaat of pasje moet hebben.
De arbeidswetgeving stelt echter wél eisen aan het veilig gebruiken van arbeidsmiddelen en aan de kennis en instructie van werknemers. Bij arbeidsmiddelen waarbij het gebruik een specifiek gevaar kan opleveren, moet bovendien goed worden gekeken naar wie deze mag gebruiken.
Daarom is de uitspraak:
"Een hoogwerkercertificaat is niet verplicht, dus iedereen mag zonder opleiding op een hoogwerker werken."
niet juist.
De werkgever blijft verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving en moet kunnen onderbouwen dat degene die de hoogwerker bedient hiervoor voldoende is geïnstrueerd en deskundig is.
Waarom wordt een hoogwerkercertificaat dan vaak verplicht genoemd?
Omdat een certificaat een eenvoudige en duidelijke manier is om aan te tonen dat iemand een hoogwerkeropleiding heeft gevolgd.
Tijdens een goede hoogwerkercursus krijgt een deelnemer zowel theoretische kennis als praktische instructie. Hierdoor kan niet alleen worden geleerd hoe de machine wordt bediend, maar vooral ook hoe er veilig mee wordt gewerkt.
Daarnaast kunnen opdrachtgevers of bepaalde werklocaties aanvullende eisen stellen. Een opdrachtgever kan bijvoorbeeld als voorwaarde stellen dat medewerkers die een hoogwerker bedienen een geldig certificaat kunnen laten zien.
In dat geval kan een certificaat dus vanuit de opdrachtgever of bedrijfsregels daadwerkelijk vereist zijn, ook al schrijft de wet niet één specifiek certificaat voor.
Wat zegt de Arbowet over een hoogwerker?
De verantwoordelijkheid voor veilig werken ligt voor een belangrijk deel bij de werkgever.
Volgens artikel 8 van de Arbeidsomstandighedenwet moet een werkgever werknemers doeltreffend voorlichten en onderricht geven dat is aangepast aan hun werkzaamheden. Daarnaast bevat het Arbobesluit regels voor het veilig gebruiken van arbeidsmiddelen.
Voor een werkgever is daarom vooral de volgende vraag belangrijk:
Kan ik aantonen dat mijn medewerker voldoende is opgeleid en geïnstrueerd om deze hoogwerker veilig te gebruiken?
Een certificaat na een passende hoogwerkeropleiding maakt die deskundigheid veel gemakkelijker aantoonbaar.
Mag je zonder hoogwerkercertificaat een hoogwerker besturen?
Hier moet onderscheid worden gemaakt tussen het certificaat zelf en de benodigde deskundigheid.
Dat een specifiek hoogwerkercertificaat niet letterlijk wettelijk wordt voorgeschreven, betekent niet dat je zonder kennis of instructie een hoogwerker mag bedienen.
Een werkgever moet ervoor zorgen dat de werknemer de machine veilig kan gebruiken. Alleen zeggen dat een werknemer "al jaren ervaring heeft" geeft minder duidelijke aantoonbaarheid dan een gedocumenteerde opleiding, instructie en beoordeling.
Daarom is het verstandig om medewerkers die beroepsmatig met een hoogwerker werken een passende hoogwerkeropleiding te laten volgen.
Is een hoogwerkercertificaat hetzelfde als een hoogwerker rijbewijs?
Nee. Een hoogwerkercertificaat is geen rijbewijs zoals rijbewijs B voor een personenauto.
Een hoogwerkercertificaat laat zien dat een deelnemer een opleiding heeft gevolgd gericht op het veilig bedienen en gebruiken van een hoogwerker.
Een regulier rijbewijs heeft betrekking op deelname aan het verkeer.
Het is daarom beter om te spreken van een:
hoogwerkercertificaat
in plaats van een:
hoogwerker rijbewijs
Hoewel beide termen in de praktijk door elkaar kunnen worden gebruikt.
Welke hoogwerkeropleiding heb je nodig?
Niet iedere hoogwerker is hetzelfde.
Er zijn bijvoorbeeld:
- schaarhoogwerkers;
- knikarmhoogwerkers;
- telescoophoogwerkers;
- zelfrijdende hoogwerkers;
- hoogwerkers op een voertuig of aanhanger.
De bediening en risico's verschillen per type machine. Daarom moet een opleiding aansluiten op het soort hoogwerker waarmee de medewerker daadwerkelijk gaat werken.
Dit is ook belangrijk bij het beoordelen van een bestaand certificaat. Alleen kijken of iemand een certificaat heeft is niet altijd voldoende. Je moet ook kijken waarvoor iemand is opgeleid.
Is een hoogwerkercertificaat hetzelfde als een hoogwerker rijbewijs?
Nee. Een hoogwerkercertificaat is geen rijbewijs zoals rijbewijs B voor een personenauto.
Een hoogwerkercertificaat laat zien dat een deelnemer een opleiding heeft gevolgd gericht op het veilig bedienen en gebruiken van een hoogwerker.
Een regulier rijbewijs heeft betrekking op deelname aan het verkeer.
Het is daarom beter om te spreken van een:
hoogwerkercertificaat
in plaats van een:
hoogwerker rijbewijs
Hoewel beide termen in de praktijk door elkaar kunnen worden gebruikt.
Welke hoogwerkeropleiding heb je nodig?
Niet iedere hoogwerker is hetzelfde.
Er zijn bijvoorbeeld:
- schaarhoogwerkers;
- knikarmhoogwerkers;
- telescoophoogwerkers;
- zelfrijdende hoogwerkers;
- hoogwerkers op een voertuig of aanhanger.
De bediening en risico's verschillen per type machine. Daarom moet een opleiding aansluiten op het soort hoogwerker waarmee de medewerker daadwerkelijk gaat werken.
Dit is ook belangrijk bij het beoordelen van een bestaand certificaat. Alleen kijken of iemand een certificaat heeft is niet altijd voldoende. Je moet ook kijken waarvoor iemand is opgeleid.
Is IPAF verplicht voor een hoogwerker?
Een IPAF-certificaat is niet standaard wettelijk verplicht voor iedere hoogwerkerbestuurder in Nederland. Er bestaan ook andere manieren om een passende opleiding en deskundigheid aan te tonen. Wel kan een opdrachtgever, project of werklocatie specifiek om IPAF vragen.
Dat betekent dat er verschil zit tussen:
Wat de Nederlandse wet verlangt
en
Wat een opdrachtgever als aanvullende eis stelt.
Werk je bijvoorbeeld voor verschillende opdrachtgevers of internationaal, dan kan het daarom belangrijk zijn om vooraf te controleren welke certificering wordt gevraagd.
→ Hier kunnen jullie intern linken naar de eerdere blog: Gewone hoogwerkercursus, IPAF of SOG: wat is het verschil?
Is SOG verplicht voor een hoogwerker?
Ook SOG is niet automatisch voor iedere hoogwerkergebruiker in Nederland verplicht.
Een bepaalde opdrachtgever, locatie of branche kan echter specifieke eisen stellen aan de opleiding of examinering van medewerkers. Het is daarom verstandig om vóór het boeken van een opleiding te controleren welke eisen gelden op de locatie waar de deelnemer gaat werken.
Zo voorkom je dat iemand wel een hoogwerkeropleiding heeft gevolgd, maar niet over het certificaat beschikt dat een specifieke opdrachtgever verlangt.
Geldt de verplichting ook voor zzp'ers?
Ook als zelfstandig ondernemer moet je veilig werken en rekening houden met de regels en voorwaarden die voor jouw werkzaamheden en werklocatie gelden.
Daar komt bij dat een opdrachtgever eigen veiligheidseisen kan stellen. Daardoor kan een certificaat in de praktijk noodzakelijk zijn om werkzaamheden op een bepaalde bouwplaats, fabriek of ander bedrijfsterrein uit te mogen voeren.
Het is voor een zzp'er daarom verstandig om vooraf bij de opdrachtgever te controleren welke opleiding of certificering wordt verlangd.
Kan een werkgever zelf iemand instrueren?
Dit is een interessante vraag, omdat de wet niet één specifieke commerciële cursus voorschrijft.
De kern blijft dat de werkgever moet kunnen zorgen voor voldoende en passende voorlichting, onderricht en veilig gebruik.
In de praktijk biedt een professionele hoogwerkeropleiding een belangrijk voordeel: de opleiding is gestructureerd en de opgedane kennis en praktische vaardigheden kunnen worden beoordeeld en vastgelegd.
Dat maakt het voor de werkgever gemakkelijker om achteraf aan te tonen wat een medewerker heeft geleerd.
Waarom een hoogwerkercursus volgen als het certificaat niet letterlijk verplicht is?
Omdat veilig werken uiteindelijk belangrijker is dan alleen het certificaat.
Een goede hoogwerkeropleiding richt zich onder andere op:
- veilig bedienen van de hoogwerker;
- risico's herkennen;
- controleren van de werkomgeving;
- stabiliteit en ondergrond;
- veilig manoeuvreren;
- positioneren van de machine;
- veilig werken op hoogte;
- controle vóór gebruik;
- handelen bij gevaarlijke situaties.
Het certificaat is vervolgens het bewijs achter de gevolgde opleiding. Een cursus gaat dus niet alleen om het behalen van een pasje, maar vooral om veilig en verantwoord leren werken met een hoogwerker.
Hoogwerkercertificaat halen bij Hoogwerkerconcurrent
Wil je zeker weten dat jij of je medewerkers voldoende zijn opgeleid om veilig met een hoogwerker te werken? Bij Hoogwerkerconcurrent kun je een passende hoogwerkercursus volgen.
Welke opleiding het beste past, is afhankelijk van onder andere:
- het type hoogwerker;
- de ervaring van de deelnemer;
- de werkzaamheden;
- eventuele eisen van de opdrachtgever;
- en of aanvullende certificering zoals IPAF of SOG noodzakelijk is.
Controleer daarom vooraf welke eisen voor jouw werkzaamheden gelden.